Offcanvas Info

Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

KURSY | TELEFONY | TORTY | ELEKTRO | FINANSE | MODA | KOMÓRKI | AGD | WAKACJE | UBRANIA | BEZPIECZEŃSTWO
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Funkcja autorytetu sprowadza się do oddziaływania na emocje, sposób myślenia i na ludzkie decyzje. Jednak siła i zakres tego wpływu mogą być bardzo różne. Samo pojęcie jest dość nieostre. Autorytet nie zawsze oznacza dokładnie to samo. Najlepiej zobrazować to w oparciu o kilka podziałów jakie zostały wypracowane w ramach badań nad autorytetami. Autorytet może być autentyczny lub nieautentyczny (pozorny). Jeśli na przykład ktoś posiada autorytet dlatego, że jest specjalistą w określonej dziedzinie i takim specjalistą jest w istocie, to mówi się o autorytecie autentycznym. Jeśli jednak za specjalistę jedynie uchodzi, a w rzeczywistości nie ma odpowiednich kwalifikacji ? to wtedy mamy do czynienia z autorytetem nieautentycznym. Obecnie, zwłaszcza w mediach, można się spotkać ze swoistą manipulacją autorytetami. Osoba będąca specjalistą i autentycznym autorytetem w jakiejś dziedzinie, zaczyna autorytatywnie wypowiadać się na tematy, które nie leżą w gestii jej kompetencji. W ten sposób wykorzystuje się autorytet autentyczny do budowania pozornego. Jak widać, jeden człowiek może być jednocześnie autorytetem autentycznym i nieautentycznym. Budowanie autorytetu pozornego zawsze wiąże się z manipulacją mającą na celu przekonanie innych o posiadaniu cech i zdolności, których naprawdę się nie posiada. Zazwyczaj człowiek posiadający autentyczny autorytet będzie w stanie przyznać się do własnych braków i niedociągnięć. Takim ludziom zależy bardziej na pogłębianiu własnej wiedzy i kompetencji niż na odgrywaniu roli autorytetu. Natomiast autorytet pozorny wkłada wiele wysiłku w przekonanie wszystkich o swoich możliwościach. Jest też często drażliwy na punkcie tzw. ?podważania autorytetu? i robi wszystko, by zatuszować własną niewiedzę oraz rozbieżności pomiędzy głoszonymi poglądami a postępowaniem. Autorytet może też być uświadomiony lub nieuświadomiony. Uświadomiony autorytet wybiera się zazwyczaj na drodze wolnego wyboru pod wpływem przeświadczenia o czyichś umiejętnościach i pozytywnych cechach. Natomiast autorytetom nieuświadomionym podlega się niejako bez udziału własnej woli. Jednak najważniejszy podział dotyczący autorytetów, to podział na autorytety aksjologiczne i poznawcze. Autorytet aksjologiczny jest związany bezpośrednio ze wzorem osobowym. Jeśli uznaję kogoś za autorytet aksjologiczny, to znaczy, że w swoim postępowaniu chciałbym być taki jak ten człowiek. Taki autorytet fascynuje i prowokuje do naśladowania. Zwykle nie opiera się tylko na przekazie werbalnym, lecz przede wszystkim na postawie życiowej. Wzór osobowy to człowiek, który wskazuje na określone wartości i wytycza cel życiowy. Do takiego autorytetu można podejść na dwa sposoby: dojrzały i niedojrzały. Dojrzałe podejście zakłada, iż mimo, że dana osoba mnie fascynuje i pragnę ją naśladować, to jednocześnie przyjmuję, że nie jest ona kompetentna we wszystkich dziedzinach życia i nauki. Odkrycie luk w wiedzy nie powoduje wówczas osłabienia autorytetu w moich oczach. Pamiętam jak kiedyś pewna osoba, będąca dla mnie na jednym z etapów mojego życia takim autorytetem, na postawione pytanie potrafiła odpowiedzieć po prostu ?nie wiem?. Takie uczciwe przedstawienie sprawy tylko umocniło moja opinię o tej osobie jako wiarygodnym autorytecie aksjologicznym. Można też popaść w skrajność i każde słowo wypowiedziane przez autorytet aksjologiczny traktować jako ostateczną wyrocznię niezależnie od tego, czego ta wypowiedź dotyczy. W ten sposób postępuje wiele nastolatków, później gdy przekonują się, że ich autorytet posiada jakieś luki w wiedzy ? odrzucają go zupełnie. Autorytet poznawczy jest bezpośrednio związany z procesami poznawczymi. Dzięki takim autorytetom zdobywamy wiedzę. Taki autorytet nie musi wcale być wzorem osobowym, by spełniał swoją rolę. Mogę nawet nie lubić jakiegoś lekarza jako człowieka, ale pójdę do niego po poradę jeśli wiem, że jest wybitnym specjalistą. Zawód lekarza jest związany z pewną odmianą autorytetu poznawczego zwaną autorytetem praktycznym. Do takich autorytetów zawracamy się, gdy potrzebujemy konkretnych rad w danej specjalizacji. Podobnym autorytetem będzie na przykład trener sportowy lub instruktor dla zawodników, których trenuje. Wróćmy jednak na chwilę do autorytetu poznawczego w jego podstawowym przejawie. Chodzi mianowicie o zawód nauczyciela. Rzecz jasna wcale nie muszę lubić jakiegoś nauczyciela, a wręcz mogę darzyć go antypatią, mimo to nie będę kwestionował przekazywanej przez niego wiedzy. To zgadza się tym co zostało napisane wcześniej, iż nie musi on być wzorem osobowym. Jednak zapewne każdy z nas doświadczył w latach szkolnych prostej zależności. Im jakiegoś pedagoga bardziej się lubiło i podziwiało, tym łatwiej uczyliśmy się danego przedmiotu. Ten prosty przykład obrazuje fakt, że w praktyce nie da się do końca oddzielić autorytetu aksjologicznego od praktycznego. Podział ten służy raczej systematyzacji wiedzy na temat autorytetów. Często jednak oba autorytety nachodzą na siebie. Istnieje jeszcze jedna odmiana autorytetu praktycznego. Jest nią autorytet organizacyjny. Takiemu autorytetowi podporządkowujemy się z racji przynależności do jakiejś instytucji. Może nim być przełożony w pracy, w wojsku lub innej organizacji. Jeśli nie jest on ściśle związany z autorytetem aksjologicznym lub wypływającym z faktycznych kompetencji, to pozostaje tylko w sferze zewnętrznego oddziaływania. W sytuacji, gdy człowiek przestaje podlegać takiemu autorytetowi na skutek zerwania zależności służbowej, całkowicie kończy się jego wpływ na życie danej jednostki. W następnym artykule omówię czynniki, które sprawiają, że wybieramy takie a nie inne autorytety i jaki to ma wpływ na nasze procesy poznawcze.  Rola autorytetu w procesach poznawczych i twórczych cz. 3 Źródła: J. KOSMALA, Autorytet nauczyciela w teorii i badaniach socjologicznych, WSP Częstochowa 1999. M. LEMPER-PYCHLAU, Naturalny autorytet w wychowaniu, tłum. E. Panek, ?Jedność? Kielce 2007.